Бүгүн эhиэхэ оскуола5а үөрэнэр сылларыгар « Ситим» кыраайы үөрэтэр куруhуокка элбэх сыл дьарыктаммыт Күннэй Захарова чинчийбит үлэтин билиhиннэриэхпин ба5арабын.
Биhиги улууспут туспа оройуон буолан олорбутун 89 сыл устата араас кэрэ-бэлиэ, үөрүүлээх түгэннэр буолуталаан ааспыттара. Олортон саамай кэрэхсэбиллээхтэринэн, дьон оло5ор-дьаьа5ар туhалаа5ынан – айыл5а гааhын тыа сиригэр оттук быhыытынан туhаныы буолбута. Ол курдук, биhиги улууспутугар гаас 1976 сыллаахха, Кэбээйи бөhүөлэгэр кэлэн Умсааннаахха турар учаастактаа5ы балыыhа котельнайыгар оттук быhыытынан киирэн бастакы хардыытын оңорбута. Бу үөрүүлээх уонна кэрэхсэбиллээх түгэңңэ бөhүөлэк бэрт элбэх киhитэ, о5отуттан о5онньоругар, эмээхсинигэр тиийэ Умсааннаахха мустубуттара. Гаас биhиги оройуоммутугар кэлиитэ, олус долгутуулаах уонна күүтүүлээх кэм этэ. Кэбээйи улууhа Саха сиригэр айыл5а гааhын маңнай көстүбүт уонна ол гаас республика тыатын сиригэр аан бастаан ыаллар дьиэлэригэр киирэн туттуллубут улууhунан буолар.
Биьиги нэhилиэкпититтэн төрүттээх билигин Сииттэ5э уонна Намңа олорор Соловьевтар дьиэ кэргэттэрэ бу салаа5а быhаччы сыhыаннаахтарынан сибээстээн кинилэр тустарынан суруйарга холоннум.Быйыл 2026 сыл биьиги төрөөбүт – үөскээбит Кэбээйибит улууhугар гаас көстүбүтэ 70 сылын алтынньы 15 күнүгэр уонна Кэбээйи улууhун Кэбээйи нэhилиэгэр гааьы оттук быhыытынан туhаныы 50 сылын туолар. Итинэн сибээстээн, нэhилиэнньэни гааhынан хааччыйыы историятын уонна бу салаа5а үлэлиир дьон үлэтин – хамнаhын нэhилиэктэринэн суруйуу суо5ун тэңэ.
Соловьевтар кимтэн-кииннээх, хантан-хааннаах диир буоллаххытына, а5алара Соловьев Прокопий Алексеевич 1919 сыллаахха Сииттэ нэhилиэгэр «Чэйдээх» диэн сиргэ күн сирин көрбүт. Биир дойдулаахтарбыт ахталларынан сүрдээх уус, техника бары көрүңэр олус сыста5ас, балыксыт бэртээхэйэ эбит. Онноо5ор Сииттэ5э самолет көлүөhэтэ алдьанан түспүтүн, самолет летчиктара кэлэн көрдөспүттэригэр, баран көрөн, төннөн кэлэн, туттар инструменнарын илдьэн самолет көлүөhэтин оңорон көтүппүтүн билигин да дьон сө5ө махтайа ахтар.
Прокопий Алексеевич А5а дойдуну көмүскүүр сэрии кыттыылаа5а. Кини сэрииттэн«За боевые заслуги», «За взятие Кенигсберга», «Победа над фашистской Германией» медаллардаах, баhаам элбэх махтал суруктардаах сэрииттэн кэлбитэ.
Сэрииттэн кэлээт уhуннук сынньана олорбото5о, колхоз үлэтигэр активнайдык кыттан үлэлээн киирэн барбыта. Колхозка улэлии сылдьан 1949 сыллаахха, оло5ун аргыhын Кривошапкина Мария Петровнаны кэргэн ылан олохторун холбообуттара. Кинилэр отут сыл бииргэ дьоллоохтук олорбуттара. То5ус о5ону, биир уолу иитэн, көрөн-истэн улаатыннарбыттара.
А5алара 54 сааhыгар ыараханнык ыалдьан өлбүтэ.Ийэлэрэ 44 сааhыгар огдообо хаалан баран туох баар өйүн-санаатын, күүhүн-күдэ5ин о5олорун атахтарыгар туруорарга, үөрэхтээх дьон оңорорго түмпүтэ. Ийэлэрэ кинигэни, хаhыаты олус аа5ара, ол иhин билэрэ-көрөрө элбэ5э.
Соловьевтар дьиэ кэргэттэрэ бары үөрэхтээх, үлэhит дьон буоланнар, төрөөбүт төрүт буордарыгар кэлэн кини чэчирии үүнэригэр-сайдарыгар бары күүстэрин-уохтарын ууран, үлэлээн-хамсаан олордохторо.
Ол курдук, иккис уоллара Алексей Прокопьевич Кэбээйи орто оскуолатын ситиhиилээхтик бүтэрэн баран, үөрэ5ин икки ардыгар үлэлээбитэ. Икки үрдүк үөрэ5и бүтэрбитэ.(Инженер – механик уонна экономист). Онтон 2005 сылтан, «Сахатранснефтегаз» диэн тэрилтэ5э үлэлээбитэ. Үс о5олоох, бары үрдүк үөрэхтээх – экономистар, үс сиэннээх. О5олоро бары улэhиттэр. Кини «Ленагаз» холбоhук Хатырыктаа5ы учаастагар начальнигынан өр сыл үлэлээбитэ. Хатырыктаа5ы «Ленагаз» холбоhук Модут, Бөтүң, Хатырык, Майма5а, Булуус, Сииттэ нэhилиэнньэлэрин көрөр-истэр тутаах тэрилтэ буолар. Алексей Прокопьевич салалтатынан төрөөбүт – үөскээбит Сииттэтигэр гаас күөх төлөнө алтынньы 10 күнүгэр 2007 сыллаахха умайан, биир дойдулаахтарын дириң ытыктабылларын ылбыта.
Күннэй Захарова салайааччыта Сивцева Анна Лазарьевна
(Салгыытын «Кобяйский вестник-Дабаан» 41 нүөмэригэр ааҕын)