Улуу Кыайыы 80 сылын көрсө Кэбээйи орто оскуолатын 3 «а» кылааһын үөрэнээччилэрин үлэлэриттэн. Учуутал — Матрена Григорьевна Шапошникова.
Мин хос эһэм Сметанин Федор Прокопьевич тохсунньу 19 күнүгэр 1911 сыллаахха Кэбээйи аатырбыт-сураҕырбыт Малыыда күөлүн арҕаа өттүгэр сытар Үрүйэ диэн ааттаах сиргэ булчут кэргэнигэр үһүс оҕонон төрөөбүтэ.
Кини оскуолаҕа үөрэммэтэҕэ. Ол гынан баран кыра сааһыттан бэйэтэ ааарга, суруйарга, суоттуурга үөрэммит.
Аҕа дойду уоттаах сэриитигэр 31 саастааҕар, 1942 сыллаахха ыҥырыллан сэриигэ ытык иэһин толоро барбыта. Кини тимир суолун чааһыгар түбэспитэ. Чаас сүрүн соругунан тимир суолу өстөөххө алдьаттарбакка көмүскээһин этэ. Буойуннар Дон өрүһү туоруур муостаны наһаа өр, биир ый устата оҥорбуттара. Фронт иннин диэки баран истэҕин аайы, үлэ кытаатан-уустугуран иһэр этэ. Кини бу сылдьан, Ростов куорат таһыгар контузияламмыта. Бу курдук мин хос эһэм саллаат эриирдээх-мускуурдаах ыар олоҕун билбитэ. Кини Польшаҕа, Германияҕа сэриилэспитэ.
Сэрии төһө да бүттэр, эһэм 1946 сыллаахха диэри оккупационнай чааска сулууспалаабыта. Ити курдук, биэс сылтан ордук, Федор Прокопьевич Сметанин Кавказтан саҕалаан Арҕаа Европаҕа тиийэ сэриилэһэн, 1947 сыллаахха олунньу 10 күнүгэр тѳрѳѳбүт тапталлаах Кэбээйитигэр эргиллибитэ.
Дойдутугар кэлэн баран, холкуоска, сопхуоска тимир ууһунан, онтон түүлээх ыскылаатыгар таһаарыылаахтык үлэлээбитэ. 54 сыл устата Федор Прокопьевич сопхуоһу сайыннарыыга, атаҕар туруорууга дьоһун кылаатын киллэрбитэ.
Мин хос эһэм хорсун-хоодуот быһыытын, кини Аҕа дойду сэриитин 2 степеннээх уордьана, үгүс бойобуой мэтээллэрэ, ол курдук, «Кавказ оборуонатын иһин», «Варшаваны босхолооһун иһин», «Берлини ылыы иһин», «Аҕа дойдуну кѳмүскүүр Улуу сэрии 1941-1945 сылларга килбиэннээх үлэтин иһин» туоһулууллар.
Максимов Павел, Кэбээйи орто оскуолатын 3 «а» кылааһын үөрэнээччитэ