Бэлиэ күн

От ыйын оройо, самаан сайын барахсан ситэн-тупсан силигилээн турар кэмэ. Бу ыйга балыксыттар бырааһынньыктара бэлиэтэнэр.

Кальвица нэһилиэгэ удьуор балыксыттар уутуйан үөскээбит, олохсуйбут сирдэринэн биллэр. Ол курдук от ыйын 14 күнүгэр 11 чаастан Бөргө үрэх кытылыгар Арыы быһыкка күөгүнэн балыктааҺын күрэҕэ ыытылынна. Кыттааччылар, балыксыттар оҕолоро, сиэннэрэ буолаллара биллэр, үөрүйэхтэрэ сыттаҕа. Уолаттар бары туттуу-хаптыы мааныта. Сатабыллаахтык дьаһанан, эҕэрдэ этии кэнниттэн саас ортолоох балыксыт уолаттар уонна удьуору утумнааччы сиэн уолаттар, кыргыттар күөгүнү быраҕан, килбэгир мэҥиэ кылбайан олордо. Бастакынан Федорова Таптал биир обургу сордоҥу ойутан таһааран, үөрүүтэ муҥура суох буолла.

Уруккута Арыы быһыкка биһиги эһэлэрбит, эбэлэрбит, аҕаларбыт, ийэлэрбит балык бөҕөтүн, ньоҕору буһаран-сыалаан, туустаан, мас буочукаҕа симэн, Таас-Тумуска илдьэн туттараллара. Бэйэбит да оҕо сылдьан, биэдэрэ туппутунан Е.П. Гуляев 1, И.П. Петухов биригээдэлэрэ ньоҕордуур кэмнэригэр барсан, биэдэрэ толору балыктаах төннер этибит. Сүрдээх үчүгэй оҕо сааспыт биир кэрэ-бэлиэ умнуллубат өйдөбүлэ буолан өйбүтүгэр-сүрэхпитигэр сөҥөн хааллаҕа. Билигин санаатахха, ахтылҕаннаах да эбит! Дьэ, балыксыттарбыт күөгүлээн, сотору-сотору алыһар, сордоҥ, тэҥэли таһаараллар. Ким эрэ күөгүнэн балык хаптаран, үөрбүт саҥа аллайыыта элбээн истэ. Ол бириэмэҕэ олохтоох бибилэтиэкэ үлэһитэ Е. Гуляева балыксыттар күннэригэр анаан викторина бэлэмнээн, кытылга сылдьар көрөөччүлэргэ ыытта. Син балай да киһи мустубут. Кыралыын-улаханныын, уу туҥуй оҕотугар тиийэ киирбиттэрин көрүөххэ үчүгэйэ.

Ол кудрук Кэбээйи балыгын собуотугар өр кэмҥэ үлэлээбит дьоммутун холкуос саҕаттан бу кэмҥэ диэри уу самоходкаларыгар төһө сэнтиниэр балыгы бултаабыттарыгар тиийэ ахтан-санаан туран, викторина ыытылынна. Муҥутуур кыайыылааҕынан өр кэмҥэ Кэбээйи балыгын собуотугар «Урал» массыынаҕа суоппарынан үлэлээбит Г.П. Петухов иннин биэрбэккэ бары сүрүн боппуруостарга эппиэти биэрэн, дипломунан, анал бирииһинэн наҕараадаланна. А.Н. Павлова, А.Г. Охлопкова эмиэ биһирэбили ылан үөрүүлэрэ үксээтэ. Тэрээһиммит биэтэгэр тоҕоостоох чааспыт тиийэн кэллэ. «Алгыс» сынньалаҥ киин дириэктэрэ А.И. Охлопкова ким балыга төҺө ыйааһыны тардарын ыйаан көрөн, кыайыылаахтары наҕараадалааһын саҕаланна. «Саамай кыра балык» анал аат кыайыылааҕынан Антон Петухов буолла. «Ыйааһыннаах балык» анал ааты Дьокуускай куораттан сынньана, оттуу кэлэ сылдьар Виктория Петухова ылан үөрүүтэ үрдээтэ. Көрөөччүлэр, балыксыттар күүтүүлээх түгэннэрэ үүнэн, саамай элбэх балыгы күөгүгэ хаптарбыт «Муҥутуур кыайыылаах балыксыт» анал ааты Антон Петухов ылла. Дьэ, уолу күөх боллох эбэ иччитэ маанылаата. Азаровтар, Петуховтар, Г.И. Гуляев хос-хос сиэннэрэ «Удьуор утума, өбүгэ ситимэ — бу буоллаҕа», — диэн бүк эрэнэ үөрдүбүт, айхаллаатыбыт.

Бөргө үрэхпит кытыла, Арыы быһыт барахсан оҕолорун хатаҕалаан туран маанылаатаҕа, күндүлээтэҕэ. Бука бары үөрэ-көтө илии тутуурдаах, өттүк харалаах тарҕастыбыт. Кэнэҕэһин да Балыксыт күнүн Кэбээйи балык собуотугар үлэлээбит хорсун- хоодуот чөмпүйүөн балыксыттарбыт ааттарын ааттаан, ахтан-санаан ааһар үтүө өйдөбүлү кэлэр кэнчээри ыччаттарга иҥэриэхтээхпит. Кальвица нэһилиэгэ ,,Кэбээйилэр дуо?» дэппит, аар саарга эмис лоһуор соболооҕунан, аатырбыт дьонунан биллэр. Кальвица ытык кырдьаҕаһа, тыыл, үлэ бэтэрээнэ, «Кыһыл знамя» уордьан толору кавалера, судаарыстыба бириэмийэтин лауреата, Кэбээйи улууһун бочуоттаах олохтооҕо, 97 сааһын туолбут Григорий Алексеевич Азаров, балыксыттар биригэдьиирдэрэ, баччаҕа тиийэн, биһиги кэккэбитигэр кэнчээри ыччат оҕолоругар алгыһын аныы, үөрэ-көтө олорор. Түмүккэ Кальвица нэҺилиэгин олохтоохторун, Кэбээйи улууһун бары балыксыттарын идэлээх күҥҥүтүнэн эҕэрдэлиибит! Эйэлээх олоҕу, доруобуйаны, үлэҕитигэр үрдүк ситиһиилэри, дьиэ кэргэҥҥитигэр дьолу-соргуну баҕарабыт!

Е.В.Гуляева