Ахсынньы 9 күнүгэр Арассыыйаҕа Аҕа дойду Дьоруойдарын күнүн бэлиэтиибит. Бу бэлиэ күнү көрсө Кэбээйи нэһилиэгэр киэҥ далааһыннаах тэрээһиннэр ыытылыннылар.
Ол курдук, анал байыаннай дьайыыга сылдьар ыаллары кытта үлэлэһэр куратор Попова И.О. көҕүлээһининэн анал байыаннай дьайыыга олохторун толук уурбут убайдыы-бырааттыы Петр, Алексей Обутовтар сырдык кэриэстэригэр аналлаах 6-8 саастаах уолаттар ортолоругар «LEGOROB» диэн ааттаах роботехникаҕа күрэх ыытылынна.
Петрдаах Алексей бүгүрү үлэһит, элбэх оҕолоох Кэбээйи нэһилиэгин төрүт олохтоохторо Татьяна Семеновна, Петр Макарович Обутовтар дьиэ кэргэттэригэр күн сирин көрбүттэрэ. Кыра эрдэхтэриттэн дьоннорун батыһа сылдьан илии-атах буолан, кыайыгас-хотугас, сахалыы сэмэй майгыны иҥэринэн улааппыттара. Улахан уоллара Бүөккэ ыал улахана буолан ийэ аҕа тутаах көмөлөһөөччүтэ, дьиэ ис тас үлэтэ, бырааттарын балтын көрүү эмиэ киниэнэ буолара. Кыра эрдэҕиттэн радио, телевизор иһигэр ким саҥарарын, хайдах киирэн хаалбыттарын интириэһиргиирэ үөрэтэрэ. Оҕолор бары кыра эрдэхтэриттэн саахыматы, дуобаты өрө туталлара. Дьоллоох оҕо саастара төрөппүттэрин, эдьиийдэрин тапталларыгар угуттанан ааспыта. Аҕалара тырахтарыыс буолан уолаттар техникаҕа бары да сыстаҕастара. Бүөккэ кыра быраатын Алешаны элбэххэ үөрэтэрэ-такайара, ол иьин да буолуо иккиэн бөһүөлэккэ тарбахха баттанар электротехника өттугэр тэҥнээхтэрэ суоҕа да диэххэ сөп. Уол оҕо буоланнар Ийэ дойдуга ытык иэстэрин толоро Армия кэккэтигэр сулууспалаабыттара. Бүөккэ сулууспалыы сылдьар кэмигэр Севернай Осетияҕа Чечня сэриитэ буолан сулууспалыыр уолаттары онно ыыппыттара. Дьонун долгутумаары куруук барыта этэннэ диирэ. Бүтэн кэлиитигэр «Ветеран боевых действий» диэн удостоверениялаах этэ. Сөбүлүүр идэтин талан үөрэнэн бастаан Дьокуускай куоракка улэлиир, онтон төрөппүттэригэр чугас буолаары Кэбээйитигэр кэлэн Сахателеком филиалыгар үлэлээбитэ. Уолаттар бары да соҕотох балтыларын, эдьиийдэрин Светаны, кыыһын Ританы олуһун атаахтаталлара, куруук көмөлөһөллөрө. Обутовтар дьиэ кэргэн хайаан да үөрэ -көтө бары араас бырааһынньыктары мустан ылар үгэстээхтэр. Бүөккэ «Сахателеком» филиалыгар үлэлии сылдьан олоҕун аргыһын Галинаны көрсөн ыал буолан үс оҕо ийэлээх аҕата буолан ньир-бааччы олорбуттара. Кэлин Бүөккэни «Сахатранснефтегаз» Кэбээйитээҕи филиалыгар үлэҕэ ыҥыран кырдьык электроникаҕа чаҕылхай билиилээ5ин, саҥа омук гааз оһохторун алдьанар биричиинэлэрин тутатына буларын, компьютер, харт дискалар вирустарын ыраастыырын дьон-сэргэ билигин да ахтар-саныыр. Анал байыаннай дьайыыга баҕа өттунэн контракт баттаан дрон атакатыгар түбэһэн 2023 сыл атырдьах ыйын 23 күнүгэр сырдьык тыына быстыбыта .
Алеша «Сардаана» оҕо уһуйааныгар үлэлии сылдьар олоҕун аргыһын, Майяны көрсөн ыал буолан олорбуттара, биир тэрилтэҕэ үлэлээбиттэрэ. Алеша үлэтигэр кимиэхэ да сирдэрбэт бүгүрү үлһит уол этэ. Ис-иһиттэн олус үчүгэйдик уруһуйдуура, кумааҕынан кырыйан, уруһуйдаан киһини сөхтөрөрдүү фантазиялаан оҥоһуктары оҥорон уһуйааҥҥа да, түөлбэҕэ да кыттан миэстэлэһэрэ.
Алеша балаҕан ыйын 29 күнүгэр 2022 сыллаахха мобилизацияҕа түбэһэн Анал байыаннай дьайыыга барбыта уонна боевой сорудаҕы толоро сылдьан тохсунньу 29 күнүгэр 2025 сыллаахха сырдык тыына быстыбыта.
Алешалаах Бүөккэбит иннилэригэр элбэх ыра санааларын олоххо киллэрэргэ дьулуһаллара. Кинилэр ситэ олорботох олохторун оҕолоро, балтылара, бырааттара олоруохтара, убайдарын ааттарын ааттата туруохтара.
Онтон киэһээ өттүгэр Култуура сайдыытын киинигэр анал байыаннай дьайыыга сылдьар уонна дойдуларын туһугар олохторун толук уурбут уолаттарбыт күн күбэй ийэлэрэ, амарах аҕалара, тапталлаах кэргэттэрэ, эдьиийдэрэ, балыстара түмсэн итии үүттээх чэйдээх остуол тула олорон көрүстүлэр, сэһэргэстилэр, кыратык оонньоон сэргэхсийэн ыллылар. Тэрээһиҥҥэ нэһилиэк бары тэрилтэлэрэ кэлэн ааспыт Ийэ, Аҕа күннэринэн эҕэрдэлээтилэр, сэмэй бэлэхтэрин туттардылар, сылаас тылларын анаатылар. Култуура киинин үлэһиттэрэ ырыаннан-тойугунан киэргэттилэр. Олохторун толук уурбут уолаттарбыт сырдык сэбэрэлэрин, аныгы олох тэтимин чэрчитинэн искусственнай интеллект, көмөтүнэн бу баардыы хамсатан оҥоһуллубут видеоны көрөн уйадыйан ыллыбыт. Кинилэр кэриэстэригэр чочумча чуумпуран ыллыбыт.
Маны таһынан, кыайыы туһа диэн тыылга таһаарыылаахтык үлэлии олорор «Илии сылааһа» (сал. Терехова К.А.), «Үрүҥ көмүс волонтердар» (сал. Максимова Т.Д.) түмсүүлэрин сылаас тылынан ахтан-санаан аастылар. Өссө да уолаттарбыт ааттарын үйэтитэр үтүө тэрээһиннэр ыытылла туралларыгар баҕаларын биллэрдилэр
Анал байыаннай дьайыыга сылдьан олохторун толук уурбут уолаттарбыт хас биирдиилэрин ааттара биһиги сүрэхпитигэр өрүү баар. Онтон оссо да инники кирбиигэ сылдьар уолаттарбыт этэҥҥэ дьиэлэригэр төннөн кэлэллэрин баҕарыаҕыҥ.
Светлана Оконешникова